الگوهای اخلاقی(4) دکتر شهیدی بمثابه الگو ، بمثابه راهنما

هم اتاقی ام سوال فرمودند چقدر آقای دکتر شهیدی را می شناسی ؟ با یک خاطره پاسخ ایشان رادادم.

سال ۷۴یا ۷۵ به همراه ۳همکار دیگر در مهمانسرای دانشگاه فردوسی به دیدن مرحوم جناب استاد دکتر سید جعفر شهیدی رفتیم .هر کسی نکته ای رامطرح کرد و من نیز عرض کردم :حضرت استاد ، برداشتم این است که وضع اخلاقی جامعه ما مطلوب نیست، شما چه نظری دارید وچه راه کاری را توصیه می فرمایید؟

ایشان آهی کشیدند و فرمودند : آری چنین است و مواردی را هم از بداخلاقی ها مثال زدند و در انتها فرمودند : بنظرم شناخت ومعرفی شخصیتها والگوهای اخلاقی به جامعه بهترین کار است،  نیز ادامه دادند که اگر جوانان ما بخواهند الگویی داشته باشند واقعاً ما برای آنان چه کرده ایم ؟ مثلاً همین تلویزیون بجای این همه برنامه های ... اگر در این زمینه فعالیت کند ، آنوقت خواهید دید که چه تاثیر مفیدی در جامعه خواهد گذاشت . بلافاصله عرض کردم ، استاد ممکن است خواهش کنم تا حضرتعالی مطالبی را بنویسید و ما در انتشارات جهاد مشهد به چاپ رسانیم ؟ وبعد از اینکه از معذوریتهای خود فرمودند ، عرض کردم پس اجازه می دهید که این کار با راهنمایی شما ساماندهی شود ؟ فرمودند : در خدمتم. روح بلندش شاد باد.   

اخلاق و حقوق بشر (6) 3حق

در ماده ۳ اعلامیه حقوق بشر آمده است: "هر فردی دارای حق زندگی، آزادی، و امنیت شخصی است.

با بی بضاعتی ام ۴ نکته را برای ۳حق یاد شده تقدیم میکنم:  اولین نکته اینکه این ماده را بخاطر حق دانستن این مقوله ها میتوان اخلاقی تلقی کرد. دوم اینکه نوع و کیفیت زندگی است که زندگی اخلاقی  یا زندگی غیراخلاقی یا زندگی ضداخلاقی را تعیین میکند. سوم اینکه به گمانم اساسا فضیلت ها فقط در آزادی است که امکان رشد می یابند. و چهارمین نکته اینکه امنیت شخصی زمانی حاصل است که ما آدم ها را به آرامشی درونی رساند.

براستی ما ایرانیان در چه وضعیتی از زندگی، فضیلت و آرامش بسر می بریم؟    

زندگی (6) مرد خوب- زن خوب

مرد خوب نباید یادش برود که او گزینشگر و خواستگار بوده، یعنی که انتخاب، تحقیق، تامل، مشورت ... را خودش انجام داده و زن خوب هم باید بداند که او با اختیار و شناخت ازدواج را پذیرفته است. به همین خاطر است که هر دو بایسته است تا بکوشند

۱. در مدیریت مسایل و مشکلات زندگی یار و یاور هم باشند. ۲. در مدیریت اختلاف سلیقه ها و اختلاف نظرات از همدیگر سبقت جویند. ۳. در مواردی که قصد تذکر دادن دارند از خوش کلامی و روحیه خوش فراموش نکنند. ۴. برای جبران اشتباهات یا اشکالات خود به عمل روی آورند نه حرف، مگر اینکه بخواهند بگویند ببخشید. ۵. و نهایتا مرد خوب و زن خوب کسانی هستند که اگر به هر نوعی قهر کردند، بازگشتی نو را منتفی ندانند.

"باز گشت نو" خیلی خیلی آسان است، کافی است، فقط بتوانند به هم از صمیم قلب بگویند:"معذرت می خواهم "

تجارب اخلاقی (6) آدم های خوب

شنبه ۱۵ دی در تهران، پس از امتحانم، به بخش مغز و اعصاب بیمارستان امام خمینی رفتم، به اتاقی که راهنمایی شده بودم، رفتم و طرح موضوع کردم، پاسخگوی من، گفت: شما میتوانید سه شنبه ها همراه با مدارک پزشکی بیمار به کلینیک مراجعه کنید و معمولا در نوبت معاینه ۹، ۱۰ ماهه قرار  میگیرید.

 من در واکنش فقط گفتم: ای وای. ایشان گفتند چی شده؟ عرض کردم: از مشهد آمده ام، ایشان پس از مکثی کوتاه، تلفن را برداشت....اما موفق نشد، پرونده پزشکی خواهر زاده ام را از من گرفت و گفت منتظر بمانید، رفت و پس از دقایقی آمد و توضیح داد که ضایعه بیش از آن مقداری است که معمولا ما مریض میپذیریم. گفتم هر طور صلاح میدانید. پس از لحظاتی گفت: من از طرف شما سه شنبه یک نوبت میگیرم و زمان را به اطلاع میرسانم، شماره تماس از من خواست، هر چه گفتم این که جسارت است که شما هم نوبت بگیرید و هم خبر دهید، اجازه بدهید من از مشهد با شما تماس میگیرم. گفت....

 آری، هنوز " آدم های خوب "  در جای جای ایرن وجود دارند، ما هم باید بکوشیم تا آدم خوبی شویم.

خواهر زاده ام - ملیحه جان - معلمی در یک روستا بود، ۱۰ سال قبل، ۱۰ روز مانده به مراسم ازدواجش، اتومبیل حامل ایشان تصادف کرد که منجر به آسیب نخاعی و فلج وی شد.

مطالب اخلاقی(10) میانه روی در عرصه اجتماع

درکتاب رساله ای کوچک درباب فضیلتهای بزرگ آمده است:

دریک جامعه توسعه یافته ، آن چه ضروری است بدست آوردنش آسان است، آن چه ضروری نیست به دست آوردنش وحفظ آن با آرامش دشوار است.ولی چه کسی به داشتن چیز ضروری راضی است ؟ چه کسی می داند که غیر ضروری را فقط زمانی که دردسترس است ،دوست بدارد. فقط آدم فرزانه ،شاید.

حال که ما جامعه توسعه یافته نیستیم و اگر،  جامعه درحال توسعه باشیم چه باید بکنیم، مسابقه بدهیم دربدست آوردن غیر ضروریات یا قانع شویم به ضروریات. واگر دست یافتن به ضروریات زندگی ،خود، مسئله جامعه ما باشد ! چه باید کرد؟ 

مطالب اخلاقی (9) میانه روی

با اینکه در بخش کلیات مطالبی را درباره حد وسط تقدیم کردم، اما آنقدر این بحث اهمیت دارد که در این بخش هم نکاتی را پیرامون میانه روی  تقدیم می کنم .

میانه روی را هنر استفاده از اشیاء می دانند، و معتقدند تا آنجا که امکان دارد باید انسان از آنها لذت ببرد بی آنکه تا سرحد بیزاری جلو برود. میانه رو بودن توانِ به کم قانع بودن است ولی آنچه مهم است این"کم" نیست، این "توان" است و این، "قانع بودن " است.

الگو های اخلاقی (3) همین نزدیکی ها

عنوان مطلب کاملا گویاست، می خواهم بگویم، همیشه لازم نیست برای یافتن الگویی در اخلاق، بدنبال دور دست ها باشیم، یا اینکه بدنبال فردی باشیم که واجد همه صفات نیکو باشد. نه ، کافی است با نگاهی مثبت به اطرافیان خود ـ خانواده، همکلاسی، همکار، هم محلی و.... ـ افرادی را بیابیم.

من در جهاد دانشگاهی سکوت را از آقای هاشمی، انصاف را از آقای مهندس کلایی، گشاده رویی را از آقای قاسمیان، اخلاص را از آقای صفار و حسن نیت را از آقای علی کاظمیان وام میگیرم. نه اینکه الگوها در جهاد فقط به همین ها ختم شود ـمیخواهید یکی دیگر را هم بگویم، همین آقای معینی در مجتمع فنی با صداقتش ـ یا نه اینکه این افراد متصف به یک صفت باشند، نه ، بلکه من قصد ۵ تن کرده بودم و برای هر کدام یک صفت.   

اخلاق و حقوق بشر (5) ارزش های غیر اخلاقی

در مباحث حوزه اخلاق، ارزشها را به دو دسته ارزشهای اخلاقی و ارزشهای غیر اخلاقی ( ارزشهایی که ارتباطی با اخلاق ندارند ) تقسیم میکنند. مثلا فضیلتی همچون سخاوت و عدالت را ارزشی اخلاقی می شمارند، اما موهبتی همچون تیزهوشی را ارزشی غیر اخلاقی میدانند.

از این منظر ماده ۲ حقوق بشر را باز خوانی میکنیم که میگوید: همه افراد بشر، استحقاق حقوق و آزادی های مصرح در این اعلامیه را دارند، فارغ از تمایزاتی همچون، نژاد، رنگ، جنسیت، زبان، مذهب، عقیده سیاسی، یا حتی موقعیتهای سیاسی، قضایی یا بین المللی کشورشان.

در اینکه عوامل فوق ارزشهای اخلاقی نیستند شکی نداریم، اما آیا میتوان ارزشمندی آنها را انکار کرد و سوال این است: " رشد فضیلت ها برای فردی که در کشوری دموکراتیک زندگی میکند سهل الوصول تر است یا برای فردی که در کشوری غیر دموکراتیک زندگی میکند؟ "  

زندگی (5) مرد خوب

مردی که بداند خانم ها کمی حساسند، تا اندازه ای عاطفی اند و جزیی نگر، نیز مردی که بکوشد تا ویژگیهای خاص خانم خودش را بفهمد، مردی موفق تلقی میشود. اما

مرد خوب مردی است که حواسش باشد که اگر از صبح تا عصر کار کرده، خسته شده یا احیانا جنگ اعصاب داشته،از سوی دیگر خانمش هم اگر خانه دار است، از صبح تا عصر در خانه کارهایی را سر و سامان داده و بدون هیچ هم صحبتی، اکنون که نزدیک آمدن اوست چشم به در میدوزد تا همسری خوشرو را ببیند، و اگر خانم شاغل باشد که بجز خوشرویی، انتظار کمی کمک و همکاری دارد.

مرد خوب مردی است که بداند جذابترین امور برای خانمها خرید است، و البته مایحتاج زندگی در اولویت، لذا نباید خرید را، حتی خرید یک کیلو گوجه فرنگی و یک نان سنگک و... را دست کم بشمارد، و بالاخره مرد خوب مردی است که توان گفتن "دوستت دارم" و "معذرت میخوام" را داشته باشد.     

تجارب اخلاقی (5) آشنایی با صبوران

ورودم به جهاد دانشگاهی از چند جهت جالب است و یکی از آن جهات آشنایی ام با آقایان علم الهداء، مصطفوی، کشوری، غلامی نژاد و باقری است.

پر واضح است که این آقایان - که اکنون همگی شان عضو هیات علمی دانشگاه و جهادند - دارای خصلتهای متفاوتی باشند، که اگر بخواهم برای هر یک فقط یک صفت را برگزینم خواهم گفت: اولی با اشتیاق، خیر خواه همه است، دومی را درونگرایی آرام نام می نهم، سومی را فردی بی ریا و خلقی یافته ام و چهارمی را دموکرات منش میدانم، اما پنجمی را به تدبیر می شناسم.

حال اگر بخواهم خوی مشترک هر پنج نفرشان را بازگو کنم، خواهم گفت: صفت مشترک ایشان را دلسوزی و صبوری میدانم  و شاید این صفت همه هم نسلان ایشان است. و من چقدر خوشبخت بوده ام - هستم- که توفیق آشنایی و ارتباط با این نسل را یافته ام.